Оның бағалауынша, 2026 жылдың екінші жартысында Қазақстанның ірі қалаларындағы тұрғын үй бағасы қазіргі деңгейде сақталады немесе баяу өсуді жалғастырады.
– «Мен тұрғын үй бағасының айтарлықтай төмендеуіне негіз көріп тұрған жоқпын. Керісінше, факторлардың басым бөлігі әзірге қазіргі баға деңгейінің сақталатынын көрсетіп отыр. Бұрын бастапқы тұрғын үй нарығы салықтық жеңілдікке ие болса, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап құрылыс салушылар тұрғын үйді сату кезінде 16% мөлшеріндегі ҚҚС төлейді. Бұл салық әрбір шаршы метрдің құнына қосылады деген сөз. Көптеген компаниялар жаңа салық тәртібіне алдын ала дайындала отырып, бағаны 2025 жылдың өзінде-ақ түзете бастады», – дейді Диляра Сейітнұрова.
Сарапшының айтуынша, мердігер ұйымдарға арналған жеңілдетілген салық режимдерінің жойылуы да құрылыс құнының өсуіне әсер етіп отыр. Нәтижесінде құрылыс шығындары артып, бұл тұрғын үйдің соңғы бағасына ықпал етеді.
Бағаның төмендеуіне кедергі келтіретін тағы бір фактор – құрылысқа жарамды жер телімдерінің тапшылығы. Әсіресе Алматыда табиғи және сейсмикалық шектеулер жаңа жобаларды іске асыру мүмкіндігін азайтып отыр.
– «Астанада аумақтық мүмкіндік әлдеқайда кең болғанымен, негізгі шектеу инженерлік желілерге байланысты. Нарық сарапшыларының бағалауынша, елордада жыл сайынғы жаңа тұрғын үйге деген сұраныс пайдалануға берілетін тұрғын үй көлемінен шамамен 15–20%-ға жоғары. Сонымен қатар халық санының тұрақты көші-қон есебінен өсуі қымбат несиелер жағдайында да сұранысты қолдап отыр. Шымкентте және өңірлердің басым бөлігінде жер телімдері көбірек болғанымен, олардың бәрі бірдей қажетті инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз етілмеген. Жаңа аумақтарды игеру үшін су, жылу және электрмен жабдықтау желілерін салуға қомақты инвестициялар қажет, бұл да құрылыс құнын арттырады», – деп түсіндірді сарапшы.
Оның пікірінше, нарыққа 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енген жаңа Құрылыс кодексі де әсер етеді. Құжат құрылыс жобаларына қойылатын талаптарды күшейтіп, жаңа жобаларды іске асыру мерзімін ұзартады.
– «Іс жүзінде бұл жаңа жобаларды дайындау мерзімінің ұзаруына және әкімшілік шығындардың артуына әкеледі. Девелоперлердің бір бөлігі жаңа талаптарға бейімделу үшін уақытша үзіліс жасауы мүмкін, ал кейбір жобаларды іске асыру мерзімдері кейінге шегеріледі. Бұл жаңа ұсыныстың көлемін қысқартуы ықтимал. Егер сұраныс қайта қалпына келе бастаса, нарықта жаңа тұрғын үй жобаларының саны шектеулі болып, бұл қазіргі баға деңгейінің сақталуына ықпал етеді», – дейді ол.
Қайталама тұрғын үй нарығында да айтарлықтай арзандау күтілмейді.
– «Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2026 жылдың маусымында Алматыдағы қайталама нарықта бір шаршы метрдің орташа бағасы шамамен 741 мың теңгені, ал бастапқы нарықта шамамен 720 мың теңгені құрады. Осылайша екі сегмент арасындағы айырмашылық іс жүзінде жойылды. Ұсыныс шектеулі болып, меншік иелері тұрғын үйін сатуға асықпаған жағдайда, бағаның айтарлықтай төмендеуіне алғышарттар әлдеқайда аз болады», – дейді Диляра Сейітнұрова.
Сонымен қатар сарапшының айтуынша, нарыққа зейнетақы жинақтарын пайдалану шарттарының өзгеруі де ықпал етуі мүмкін. Соның салдарынан, әсіресе Алматыдағы 25–45 млн теңге аралығындағы тұрғын үйге сұраныс төмендеуі ықтимал.
Базалық мөлшерлеме төмендегенімен, ипотекалық несиелер әлі де қымбат күйінде қалып отыр.
– «Егер инфляция күтілгеннен баяу төмендесе, Ұлттық банк ақша-кредит саясатын одан әрі жұмсартуды уақытша тоқтатуы мүмкін. Мұндай жағдайда тұрғын үй нарығы мемлекеттік қолдау бағдарламаларына бұрынғыдай едәуір тәуелді болып қала береді», – дейді сарапшы.
Диляра Сейітнұрова тұрғын үй бағасының тұрақты түрде төмендеуі үшін бірнеше шарт қатар орындалуы қажет екенін айтты.
– «Тұрғын үй бағасының тұрақты төмендеуі үшін ұсыныс айтарлықтай артып, құрылыс құны төмендеп, пайдалануға берілетін тұрғын үй көлемі көбейіп, сұраныс ұзақ уақыт бойы әлсіреуі керек. Қазіргі таңда бұл факторлардың басым бөлігі қатар байқалмай отыр. Сондықтан тұрғын үй бағасының ауқымды төмендеу ықтималдығы әзірге шектеулі», – деп түйіндеді сарапшы.
