Ғалымдар баланың отбасында нешінші болып туғаны өміріне қалай әсер ететінін анықтады
Баланың отбасындағы дүниеге келу реті оның мінез-құлқына, отбасы ішіндегі рөліне және өмірдегі ұстанымдарына ықпал етуі мүмкін. Психологтар бұл құбылысты зерттеп, әр баланың отбасындағы орны оның қалыптасуына өзінше әсер ететінін айтады, деп хабарлайды buginmedia.kz.
Kinoafisha порталының жазуынша, австриялық психолог Альфред Адлер баланың отбасындағы реттік орны оның мінез ерекшеліктері мен өмірлік реакцияларына әсер ететінін зерттеген. Оның пікірінше, тұңғыш бала кішкентайынан жауапкершілік алып, өздігінен әрекет етуге бейім келеді.
Отбасына екінші бала қосылғанда тұңғыштың рөлі де өзгереді. Ол тәртіпті болуға, сенімге ие болуға және өз жетістіктері арқылы ата-анасының мақұлдауына ұмтылуы мүмкін. Мұндай орта кей жағдайда перфекционизмге, тәртіпті жақсы көруге және жағдайды бақылауда ұстауға деген қажеттілікке әкеледі.
Зерттеулерде әлемдегі саяси көшбасшылардың едәуір бөлігі тұңғыш балалар екені де айтылады. Огайо мемлекеттік университетінің зерттеушілері тұңғыштардың көшбасшылыққа ұмтылысы жоғары болуы мүмкін екенін, сондай-ақ отбасылық дәстүрді жалғастыруға немесе ата-анасы орындай алмаған мақсаттарды жүзеге асыруға бейім келетінін көрсеткен.
Алайда мамандар үлкен балаға шамадан тыс жауапкершілік жүктеуден сақтандырады. Оны үнемі кіші бауырларына қарауға міндеттеу баланың өз балалығын толыққанды өткізуіне кедергі келтіруі мүмкін.
Ортаншы бала көбіне екі жақтың арасында тепе-теңдік сақтауға үйренеді. Бір жағынан, үлкен бауырының мүддесін ескерсе, екінші жағынан, кіші баламен ата-ананың назары үшін бәсекелесуі мүмкін. Соның нәтижесінде ол келісімге келуге, түрлі шешім жолдарын іздеуге және адамдармен тіл табысуға бейім болып қалыптасуы ықтимал.
Кіші балаға ата-анасы көбіне көбірек еркіндік береді. Оның қателіктеріне де түсіністікпен қаралуы мүмкін. Мұндай тәрбие баланың батыл әрі шығармашыл болуына ықпал етеді. Дегенмен кей жағдайда ол өзгелерден көмек күтуге бейім болуы мүмкін.
Мамандардың пікірінше, баланың жасына сай жауапкершілік беру оның дербестігін қалыптастыруға көмектеседі. Сондықтан отбасындағы реттік орын белгілі бір мінез ерекшеліктеріне әсер етуі мүмкін болғанымен, адамның бүкіл өмірін тек осы фактор арқылы анықтау дұрыс емес.
Жалғыз бала көп уақытын ересектермен бірге өткізетіндіктен, олардың сөйлеу мәнері мен мінез-құлық ерекшеліктерін ерте меңгеруі мүмкін. Сонымен қатар ол ата-анасының назарын толық сезініп өскендіктен, құрдастарымен араласуы мен ортаға бейімделуіне ерекше көңіл бөлген маңызды.
Балалардың отбасындағы реттік ерекшеліктерін түсіну ата-аналарға оларды бір-бірімен салыстырмай, әрқайсысының жеке қажеттілігіне қарай қолдау көрсетуге мүмкіндік береді. Ең бастысы – әр балаға өзіне қажет көңіл бөліп, дербес тұлға ретінде қалыптасуына жағдай жасау.